ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਰਨਾਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸਾਲ ਸਫਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਕੂੜੇ-ਕਰਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬਾਲਟਾਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਆਧਾਰ ਕੈਂਪਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਫਾ ਤੱਕ ਪੌਲੀਥੀਨ ਬੈਗ, ਥਰਮਾਕੋਲ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੌਲੀਥੀਨ ਬੈਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਧਾਰ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਥੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋਵਾਂ ਆਧਾਰ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਲੱਖ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਥੈਲੇ ਤਿਆਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਲੰਗਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਅਤੇ ਗਲਾਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਲਾਸਟਿਕ ਗਲਾਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣ ਸਕੇ। ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ “ਸਵਾਹਾ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ” ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਫਾਈ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਸਫਾਈ ਲਈ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ 623 ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2025 ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 450 ਟਨ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 15 ਫੀਸਦੀ ਕਮੀ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਿਲ ਸਕੇ।