ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 25 ਫਰਵਰੀ 2026 :- ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ‘ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ’ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 40 ਲੱਖ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਦੋ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੰਡ, ਲੂਣ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਮੁਫਤਖੋਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਫਸਲੀ ਵਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਰਾਹ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ 1.2 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ 3.20 ਕਰੋੜ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸਿਰਫ 30,000 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਬਦਲਵੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ‘ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ’ ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਦਾਲ ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਲਾਂ ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਣਕ ਤੇ ਝੋਨੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਬਦਲ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਆਟਾ-ਦਾਲ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 4 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਆਟਾ ਅਤੇ 20 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਦਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਰੀਦ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਜਟ ਫੰਡ ਅਲਾਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਦੇ 40 ਲੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਦੋ ਕਿੱਲੋ ਦਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵੀ ਵਧੇਗੀ। ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਾਰਕਫੈੱਡ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ’ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਿਸਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰ੍ਹੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 6,250 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਹੀ ਰਾਜਪੁਰਾ ਦੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਸਰ੍ਹੋਂ ਵੇਚ ਕੇ ਆਏ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਸਰ੍ਹੋਂ 6250 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ’ਤੇ ਵਿਕਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 62 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਆਮਦਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਣਕ ਤੋਂ 48 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਆਮਦਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਕਣਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਿੰਨ ਫਸਲਾਂ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਾ. ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਰ੍ਹੋਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਣਕ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂੰਗੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਬਦਲਵੀਂ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਚੱਕਰ ਬਣਾਏਗਾ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡਾ. ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ ਸਕੀਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਫਸਲ ਸਿੱਧੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਗੋਦਾਮ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਹੇਠ ਜਿੰਨਾ ਘੱਟ ਰਕਬਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।